Η Σωματική ψυχοθεραπεία είναι σήμερα μια από τις ευρύτερα διαδεδομένες θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Στο εσωτερικό της έχουν αναπτυχθεί πολλά ενδιαφέροντα θεραπευτικά μοντέλα και τεχνικές που μοιράζονται μια ολιστική αντιμετώπιση του ανθρώπου ως ένα σύνολο από νοητικές συναισθηματικές και σωματικές λειτουργίες σε μόνιμη αλληλεπίδραση μεταξύ τους.
Η στάση του σώματος, η τονικότητα των μυών, οι περιοχές με υπερτονία (ένταση) ή υποτονία (αδυναμία), η κατάσταση του Συμπαθητικού – Παρασυμπαθητικού συστήματος – η οποία φαίνεται εύκολα από το σώμα και τις συνήθειες του ατόμου – η καλή ή κακή κατάσταση της αναπνοής, η ποσότητα και ποιότητα της συνολικής ενέργειας του σώματος, το βλέμμα, η έκφραση, η κινητικότητα και πολλά άλλα, γίνονται εξ’ ίσου σημαντικά και διαγνωστικά και θεραπευτικά με τον λόγο και τα συναισθήματα. Το σώμα γίνεται ένας άλλος πρωταγωνιστής στην διαδικασία της θεραπείας.
Η Σωματική Ψυχοθεραπεία είναι μια προσέγγιση η οποία, θεωρώντας ότι αυτό που συμβαίνει στο μυαλό (σκέψεις, πεποιθήσεις κλπ.) έχει άμεσο αντίκτυπο στο σώμα, στα πλαίσια της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας συμπεριλαμβάνει και τη σωματική διάσταση του προβλήματος.
Οι πολύπλοκες συνδέσεις ανάμεσα στα εγκεφαλικά συστήματα και ανάμεσα στα ημισφαίρια προκαλούν στο σώμα συμπτώματα, σαν μια φυσική αντίδραση του οργανισμού στο πόνο και το στρες.
Η συνεργασία ανάμεσα στον ιππόκαμπο και την αμυγδαλή, τα δυο συστήματα που είναι υπεύθυνα για την αποθήκευση των συναισθημάτων με χρονική αλληλουχία διακόπτεται.
Τα τραυματικά γεγονότα της ζωής μας παύουν να αποθηκεύονται με βάση τη χρονική στιγμή που έλαβαν χώρα, με αποτέλεσμα η αντιμετώπιση ενός γεγονότος που συμβαίνει τώρα να γίνεται με μεθόδους του παρελθόντος.
Το σώμα αντί να συνεργάζεται με το Εγώ γίνεται υποχείριό του κι έτσι συναντάμε ανθρώπους με σώματα άκαμπτα, φοβισμένα, σκυφτά ή με ανασηκωμένους ώμους, αποτέλεσμα της χρόνιας μυϊκής έντασης που έχει δημιουργηθεί από τις αρνητικές απαντήσεις του περιβάλλοντος (γονείς ή άλλες μορφές εξουσίας) στις βασικές ανάγκες του παιδιού και της ταύτισης του Εγώ με τον απαγορευτικό γονιό. Έτσι, για τη Σωματική Ψυχοθεραπεία, το ψυχικό τραύμα είναι μια καθαρά σωματική υπόθεση.
Χωρίς να αγνοεί το λεκτικό μέρος της θεραπείας, γιατί η φωνή είναι ένα κανάλι έκφρασης της καρδιάς και των συναισθημάτων, η σωματική ψυχοθεραπεία δίνει έμφαση και εστιάζει στην επίγνωση της στάσης και της γλώσσας του σώματος την οποία συνδέει με το χαρακτήρα του ατόμου. Μια μικρή, ανεπαίσθητη κίνηση, ο τρόπος που ανταποκρινόμαστε στην επαφή μας με τους άλλους ή μια συνηθισμένη αντίδραση μπορούν να αποτελέσουν πολύ σημαντικές πληροφορίες, αφενός μεν για την ιστορία, αφετέρου δε για μια πιο κατάλληλη προσέγγιση του συγκεκριμένου ατόμου.
Η σύγχρονη θεωρία της Ανάλυσης του Χαρακτήρα, την οποία πρώτος ο Wilhelm Reich ανέπτυξε και εξελίχθηκε από τους μαθητές του, προσφέρει μια δυναμική κατανόηση της εξέλιξης των βασικών ανθρώπινων αναγκών, αλλά και των συναισθηματικών συνεπειών όταν αυτές οι ανάγκες ματαιώνονται ή δεν ικανοποιούνται.
Οι κατάλληλα σχεδιασμένες εκφραστικές ασκήσεις, αλλά και ο συνδυασμός με άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, σωματικού κυρίως χαρακτήρα (Βιοενέργεια, θεραπεία Gestalt, Συνδιαλεκτική Ανάλυση, Ψυχόδραμα, Οδηγημένες Φαντασίες, τέχνη κ.ά.), συνθέτουν ένα πολύ σημαντικό οπλοστάσιο στα χέρια του θεραπευτή, τα βασικά πυρομαχικά του οποίου παρέχονται από το σώμα και δίνουν τη δυνατότητα στο άτομο να έρθει σε επαφή με εκείνες τις εντάσεις στο σώμα του οι οποίες δεν του επιτρέπουν να νιώσει χαρά και ελευθερία και σταδιακά να μπει σε μια διαδικασία αλλαγής.
Δυο πολύ βασικά εργαλεία της σωματικής ψυχοθεραπείας σχετίζονται με την αναπνοή και τη γείωση.
Κείμενο: Πολάκη Γεωργία ( Σωματοθεραπεύτρια gestalt, ενεργειακή θεραπεύτρια, Σύμβουλος ψυχικής Υγείας )